
Námsvarpið - Mál, læsi og líðan
Rannsókna- og fræðslustofa um þroska, læsi og líðan - Berglind Axelsdóttir 23 episodes Nov 10, 2026
Námsvarpið - Mál, læsi og líðan er hlaðvarp sem verkefnastjóri læsis og lestrarkennslu hjá Menntavísinda og Heilbrigðisvísindasviði Háskóla Íslands stýrir í samstarfi við Rannsókna- og fræðslustofu um þroska, læsi og líðan barna og ungmenna. Í hlaðvarpinu fær verkefnastjórinn, Berglind Axelsdóttir til sín alls kyns fræðafólk og sérfræðinga og ræðir við það um efni sem tengist máli, læsi og líðan barna og ungmenna. Upptökustjóri er Sveinn Bjarki Tómasson verkefnisstjóri nýsköpunar- og tæknimenntunar.
Episodes

#27 Starri í Hólabrekkuskóla - Lovísa Guðrún Ólafsdóttir og Sólveig Edda Ingvarsdóttir
Við fengum til okkar Lovísu Guðrúnu Ólafsdóttur skólastjóra Hólabrekkuskóla og Sólveigu Eddu Ingvarsdóttur deildarstjóra við sama skóla og doktorsnema til þess að ræða orðaforðaverkefnið Starra. Lestrarkennsluaðferðin Starri var þróuð í gegnum samstsarf LEAD Academy Trust og Notttingham Trent Háskólans árið 2021. Höfundar aðferðarinnar, Aaron Jordan og Emma Vardy, sáu að í orðaforðakennslu í grunn

#26 Læsi í Rimaskóla - Þóranna Rósa Ólafsdóttir
Námsvarpið fékk til sín Þórönnu Rósu Ólafsdóttur skólastjóra í Rimaskóla til þess að ræða læsi í skólanum. Heyrst hefur af verulega góðum árangri i lestrarkennslu á yngsta stigi í kjölfar breytinga hjá þeim. Margir hafa kannski tekið eftir innslagi í fréttum á RÚV þar sem sýnt var frá kennslu í Rimaskóla og talað við kennara og foreldra. Okkur langaði því að fá að heyra frá sjónarhorni stjórnanda

#25 PISA og QUINT tengt saman - Anna Kristín Sigurðardóttir
Námsvarpið fékk til sín Dr. Önnu Kristínu Sigurðardóttur til þess að ræða nýjustu niðurstöður PISA og tengja þær saman við niðurstöður QUINT rannsóknarinnar. Ítarefni: PISA 2025, Helstu niðurstöður á Íslandi: https://menntavisindastofnun.hi.is/sites/menntavisindastofnun.hi.is/files/2026-09/PISA_2025.pdfAnna Kristín Sigurðardóttir, Hermína Gunnþórsdóttir og Rúnar Sigþórsson (ritstj.). (2025). Gæði

#24 Námsorðaforði og notkun gervigreindar - Sigurður Fjalar Jónsson og Hjörvar Ingi Haraldsson
Námsvarpið fékk til sín félagana (Sigurð) Fjalar Jónsson og Hjörvar Inga Haraldsson kennara í Fjölbrautaskólanum í Breiðholti. Við ræddum um kennslu þeirra í orðaforða þar sem þeir nýta gervigreindina til þess að aðstoða sig við að vinna á markvissari hátt. Þá ræddum við um skort á námsorðaforða í kennslustofunni og hvernig hann hefur áhrif á lesskilning og námsárangur og hvernig gervigreind getur

#23 Kennsluleiðbeiningar og nemendahefti með íslenskum námsorðaforða - Auður Pálsdóttir og Ragnar F. Ólafsson
Við fengum til okkar Dr. Auði Pálsdóttur og Ragnar Friðrik Ólafsson doktorsnema sem hafa ásamt Dr. Sigríði Ólafsdóttur unnið að rannsóknarverkefni sem ber yfirheitið Íslenskur námsorðaforði. Fyrir nokkru síðan hélt íslensk málnefnd málþing um námsorðaforða og læsi þar sem frummælendur voru Dr. Ármann Jakobsson sem fjallaði um hrakandi læsi nemenda á íslensku, Dr. Elín Þöll Þórðardóttir sem fjallað

#22 Tækifæri til náms og líðan - Jóhanna Birna Bjartmarsdóttir
Námsvarpið fékk til sín Jóhönnu Birnu Bjartmarsdóttur til þess að ræða tækifæri til náms og líðan. Jóhanna Birna segir frá skólagöngu sinni og þeim áskorunum sem hún stóð frammi fyrir. Þrátt fyrir það hefur henni tekist að ná ótrúlegum árangri í námi og starfi. Ítarefni https://www.harts.is/https://www.johannabirnabjartmars.com/https://noredreviews.org/index.php/NJSRE/article/view/6736/11285

#21 Að lesa sér til gagns - Sigríður Ólafsdóttir
Við fengum Dr. Sigríði Ólafsdóttur til þess að koma og ræða um það hvað það þýðir að lesa sér til gagns. Hvað þurfi til þess að skilja lesinn texta og af hverju virðist lesskilningur eflast svo lítið á grunnskólaárunum. Hverju er um að kenna. Er munur á lesskilningi eftir því hvort textinn er á pappír, í síma eða á vef? Af hverju skiptir djúpur lesskilningur svona miklu máli fyrir nám og líf almen

#20 Hvað eru gagnreyndar aðferðir og af hverju/hvernig skipta þær máli - Auður Soffíu Björgvinsdóttir og Margrét Sigmarsdóttir
Undanfarið hefur mikið verið rætt í fjölmiðlum og víðar um líðan og hegðun barna og einnig um lestrarfærni eða skort á henni öllu heldur. Hvað eru við sem samfélag að gera í þessum efnum? Það liggur ekki síður fyrir að spyrja: Hvað erum við sem samfélag að gera rangt? Stundum er sagt að ef við viljum skilja stöðuna, þá er besta leiðin að reyna að breyta henni. Þá er bara spurning hvernig og við ge

#19 Máltaka, málþroski og málfærni - Iris Edda Nowenstein
Námsvarpið fékk til sín Dr. Irisi Eddu Nowenstein lektor á Hugvísindasviði og talmeinafræðing á Landspítalnum. Umræðuefnið var máltaka, málþroski og málfærni í samhengi við aukna ensku í málumhverfi íslenskumælandi barna og fjölgun barna með íslensku sem annað mál. Ítarefni: https://pubs.asha.org/doi/10.1044/2023_JSLHR-23-00117https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00313831.2024.2322958?casa

#18 Skriftarkennsla og nýtt skriftarefni - Sigurlaug Rún Brynleifsdóttir
Námsvarpið fékk til sín Sigurlaugu Rún Brynleifsdóttur kennsluráðgjafa hjá Kópavogsbæ til þess að ræða skriftarkennslu og nýtt skriftarefni sem Miðstöð menntunar og skólaþjónustu hefur gefið út. Ítarefni: https://skriftarvefur.mms.is/https://vefir.mms.is/flettibaekur/namsefni/skrift_handbok/

#17 Heimalestur - Auður Soffíu Björgvinsdóttir
Námsvarpið fékk til sín Dr. Auði Soffíu Björgvinsdóttur til þess að ræða heimalestur en hún hélt fyrirlestur á Menntakviku fyrr í haust um niðurstöður rannsóknar um heimalestur.

#16 Þróun kennsluhátta til eflingar ritunarfærni nemenda - Ásdís Jóhannesdóttir
Ásdís Jóhannesdóttir kennari í Öldutúnsskóla kom til okkar og ræddi þróun kennsluhátta til eflingar ritunarfærni nemenda. Hún hélt erindi um efnið á Menntakviku í október. Ítarefni: http://hdl.handle.net/1946/45566 https://hdl.handle.net/1946/49959











